Symposium Kaalslag! een succes

Kaalslag! is een mooi en leerzaam symposium geworden. De ruim 120 aanwezige deelnemers en gasten genoten van het gevarieerde aanbod aan lezingen en ook de rijk gevulde boekentafel van boekhandel Augustinus en de borrel achteraf kon op de nodige aandacht rekenen.

DSC04304Omdat het bestuur van Valchof naast de medewerkers van het OU-studiecentrum Nijmegen en het facilitair bedrijf van de Radbouduniversiteit ook op enkele familieleden en vrienden mochten rekenen verliepen de voorbereidingen van de dag gesmeerd en rimpelloos en kon er zonder veel stress uitgekeken worden naar het verdere verloop van het symposium.

Dagvoorzitter en tevens ook mentor van de faculteit Cultuurwetenschappen voor het DSC04330studiecentrum Nijmegen van de Open Universiteit, dr. Jeroen Vanheste beet de spits af. In zijn inleiding nam hij ons mee op een verkenning in vogelvlucht van de cultuurkritiek door de eeuwen heen. Ook werden de verscheidene aspecten van  de vraag of onze cultuur nu wel of niet onder druk staat belicht.

Prof. dr. Marita Mathijsen nam de eerste lezing voor haar rekening met de literatuur als DSC04332onderzoeksgebied. Nadat ze enkele waarnemingen had toegelicht gaf ze een kort overzicht van de  geschiedenis van de ontwikkelingen in het cultuurbeleid en het onderwijs en het ontstaan van de leescultuur.  Mathijsen stelt dat in dit licht de huidige situatie de literatuur in ons taalgebied weliswaar onder druk staat maar dat er ook veel positiefs te melden valt. Dit betekent overigens niet dat er geen zorgen zijn. Vooral op gebied van onderwijs gaat er het nodige fout. In de wereld van schrijvers kunnen we dan weer vaststellen dat er ook positieve ontwikkelingen zijn, vooral omdat er steeds minder sprake is van uitsluiting bij vooral de jongere generatie schrijvers, dit in tegenstelling tot de het elitaire denken van de oude garde. De conclusie was dus dat er zowel positieve als negatieve ontwikkelingen waar te nemen zijn en dat de cultuur weliswaar onder druk staat maar dat dit inherent is aan het voortdurend veranderen van onze culturele werkelijkheid.

repressief liberalisme boekNa de lunch volgden nog twee lezingen. Als eerste trakteerde cultuursocioloog dr. Pascal Gielen ons op een zoektocht naar het antwoord op de vraag in hoeverre het repressief liberalisme al dan niet een bedreiging vormt voor kunst en cultuur. Gielen stelt dat samen met de groeiende individuele vrijheid door het afstoten van taken door de overheid er tegelijkertijd vanuit diezelfde overheid er een groeiende behoefte naar controle is ontstaan. Om deze controle vorm te kunnen geven krijgen we het ontstaan van een politiek op basis van feite en ontstaat zo de meetbare samenleving, een zogenaamde Audit Society. Een gevolg van deze ontwikkeling is dat de kosten voor bijvoorbeeld cultuurbeleid niet dalen maar stijgen terwijl tegelijkertijd minder middelen ter beschikking komen voor cultuurbeleid omdat een steeds groter deel van die beschikbare middelen besteed worden aan het uitbouwen van de controle over het inzet van diezelfde middelen. Deze paradox is volgens Gielen wel degelijk een bedreigende factor voor de cultuur in Nederland.

DSC04338Verder werd het artistieke biotoop in Nederland onder de loep genomen en werden nog enige uitstapjes gemaakt naar zaken als het ‘post-fordisme’ wat dan leidde tot de formule Repressief Liberalisme + Post-Fordisme = Kunstscene. De creatieve scene is een economisch goed geworden, een ‘Scene to be seen’, een performance van ideeën en de kunstmarkt wordt zo een model voor de nieuwe economie.

DSC04347De laatste lezing was van dr. Walter Weyns. In een uitstekend geformuleerd betoog met als titel Paniek, zorgcultuur & marktisme, over de zorgwekkende staat van de cultuur, liet hij ons kennismaken met de wereld van het marktisme, Weyns stelt dat wij leven in een panische cultuur waarbij paniek en catastrofebesef er een onderdeel van zijn  De panische cultuur is volgens de spreker de keerzijde van de fixatie op probleemoplossing waarbij hij de mooie beeldspraak gebruikte dat vanuit het perspectief van de hamer alles eruit ziet als een spijker. De probleemoplossende basishouding mondt volgens Weyns uit in een technische cultuur en een berekenende levenshouding waarbij geld het middel wordt om het menselijk handelen te coördineren. In zijn conclusie stelt hij tenslotte vast dat het marktisme de overgeleverde humanistische cultuur gekaapt heeft en dat het de samenleving reduceert tot een functionerend bestel met klanten en aanbieders, ook in de wereld van zorg, onderwijs en cultuur, want dieper reikt het mensbeeld niet in de wereld van het marktisme.

De laatste lezing was weliswaar niet de meest gemakkelijke en toegankelijke van de dag, maar het was wel een lezing die zeer rijk aan ideeën en overwegingen was. Op aanvraag van diverse deelnemers is de volledige tekst van deze lezing via deze link op deze site na te lezen. De twee andere sprekers en de dagvoorzitter hebben tijdens hun betogen een hele rits aan relevante literatuur de revue laten passeren. Zo snel mogelijk zal de literatuurlijst op deze site met deze werken aangevuld worden. De powerpointpresentatie van Jeroen Vanheste is via deze link in PDF-vorm te bekijken. De powerpoint van Marita Mathijsen kunt u hier bekijken. Ook de presentatie bij de lezing van Pascal Gielen is beschikbaar via deze link.

We danken dagvoorzitter en sprekers voor hun leerzame bijdrages die bovendien met de nodige dosis humor werden gebracht maar we danken ook alle deelnemers voor hun vertrouwen en aandacht en we hopen volgend jaar weer een leerzaam en onderhoudend symposium te kunnen presenteren.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s